PPDA και Field Tilt, οι δείκτες που εξηγούν την επιτυχία στο Champions League

Τα στατιστικά του ποδοσφαίρου έχουν αλλάξει. Γκολ, σουτ, κατοχή και εύστοχες πάσες παραμένουν χρήσιμα στοιχεία, αλλά πλέον θεωρούνται εξαιρετικά απλοϊκή προσέγγιση μίας ποδοσφαιρικής ανάλυσης. Θεωρούνται ελλιπή διότι παραγνωρίζουν τις λεπτομέρειες που εξηγούν τον λόγο για τον οποίο μια ομάδα ελέγχει έναν αγώνα.

Δύο αντίπαλοι μπορούν να τελειώσουν ένα παιχνίδι με τα ίδια στατιστικά κατοχής μπάλας, αλλά να παίζουν εντελώς διαφορετικά στιλ παιχνιδιού. Η μία μπορεί απλώς να κρατάει την μπάλα με ασφάλεια στη μεσαία γραμμή και η άλλη να προσπαθεί με επιθετικές προσπάθειες να κρατάει την άλλη στην περιοχή της.

Ήταν αναγκαίο, λοιπόν, να προστεθούν νέοι δείκτες που αναδεικνύουν τις λεπτομέρειες στο ποδόσφαιρο. Πλέον, όροι όπως τα xGoals και το τι είναι για το ποδόσφαιρο, μπαίνουν πολύ πιο συχνά στην καθημερινή μας ενημέρωση. Το ίδιο ισχύει για το PPDA (Passes Per Defensive Action) ή Πάσες Ανά Αμυντική Ενέργεια, που περιγράφει την ένταση του μαρκαρίσματος μιας ομάδας. Ή το Field Tilt, ή αλλιώς Εδαφική Κυριαρχία, που δίνει μία εικόνα για το μέρος του γηπέδου όπου παίζεται το παιχνίδι.

Άλλα αγωνιστικά δεδομένα που αφορούν τη σωματική ένταση των ομάδων, προσθέτουν ένα ακόμη επίπεδο ανάλυσης και δείχνουν πόση είναι η προσπάθεια που καταβάλλουν οι παίκτες μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Κι επειδή στο γήπεδο δεν βρίσκονται μόνο οι «κανονικοί» ποδοσφαιριστές, υπάρχουν και τα δεδομένα που εξηγούν το ρόλο του μοντέρνου τερματοφύλακα στο άθλημα, αλλά και πώς οι ομάδες ξεκινούν τις επιθέσεις τους από την πρώτη γραμμή άμυνας.

Συνδυαστικά, όλα αυτά τα στοιχεία και οι αριθμοί προσφέρουν μία πιο αναλυτική προσέγγιση του τρόπου με τον οποίο οι μεγάλες ομάδες προετοιμάζονται για το επόμενο παιχνίδι τους και, κυρίως, πώς εξηγείται η πορεία τους στις μεγάλες διοργανώσεις. Φυσικά, τα ίδια στοιχεία είναι εκείνα που μπορούν να δώσουν ένα πλεονέκτημα στους παίκτες στο στοίχημα στο Champions League και σε άλλες μεγάλες διοργανώσεις, όταν τα παραδοσιακά στατιστικά δεν δείχνουν την πλήρη εικόνα.

Γιατί τα παραδοσιακά στατιστικά δεν είναι πια αρκετά;

Η κατοχή της μπάλας παραμένει ένα από τα πιο συνηθισμένα και διαδεδομένα στατιστικά ποδοσφαίρου, όμως από μόνη της δεν σημαίνει και έλεγχο του παιχνιδιού. Μία ομάδα μπορεί να έχει 60% στατιστικά κατοχής μπάλας, χωρίς να δημιουργεί επικίνδυνες φάσεις, διότι οι πάσες της γίνονται κυρίως στο δικό της μισό του γηπέδου ή σε σημεία όπου είναι ακίνδυνη.

Το ίδιο ισχύει και για τα σουτ. Δέκα προσπάθειες για γκολ δεν κάνουν απαραίτητα μία ομάδα πιο επιθετική από την αντίπαλό της, που έχει πέντε. Το σημείο από το οποίο γίνονται τα σουτ, η κατάληξή τους, το είδος των ευκαιριών από τις οποίες ξεκινούν οι προσπάθειες, αλλά και ο χρόνος που ξοδεύει μία ομάδα κοντά στην αντίπαλη περιοχή μέχρι να δημιουργήσει προϋποθέσεις για σουτ, έχουν περισσότερη σημασία.

Αυτός είναι και ο λόγος που η σύγχρονη ανάλυση των στατιστικών ποδοσφαίρου διεξάγεται πέρα από τις βασικές μετρήσεις και τα συνηθισμένα νούμερα. Αντί να ρωτούν «ποιος έχει τη μπάλα», οι αναλυτές επιμένουν στο «πού βρισκόταν η μπάλα, πόσο γρήγορα επέστρεψε στην κατοχή της ομάδας και πόση πίεση ασκήθηκε όταν δεν υπήρχε κατοχή της».

Αυτά τα χαρακτηριστικά έχουν πολλή περισσότερη σημασία στις κορυφαίες ευρωπαϊκές διοργανώσεις, εκεί όπου οι μικρές διαφοροποιήσεις στο στιλ και στην τακτική καθορίζουν την έκβαση ενός αγώνα. Οι αντίπαλοι στο Champions League συνήθως έχουν ελάχιστη διαφορά ποιότητας σε τεχνικό επίπεδο, συνεπώς ο τρόπος με τον οποίο η ομάδα πρεσάρει, προωθείται με την μπάλα στα πόδια και διαχειρίζεται τον χώρο, είναι εξίσου ή και πιο σημαντικά στοιχεία από την κατοχή. Τα στατιστικά στοιχεία βοηθούν να διαχωριστεί η πραγματική πίεση από τη φλύαρη κατοχή.

Τι είναι το PPDA και τι λέει για την πίεση μιας ομάδας;

Το PPDA σημαίνει Passes Per Defensive Action, που μεταφράζεται στα ελληνικά ως Πάσες Ανά Αμυντική Ενέργεια. Χρησιμοποιείται για να περιγράψει πόσο επιθετική είναι μία ομάδα και πώς πιέζει τον αντίπαλό της. Η βασική ιδέα είναι απλή: πόσες πάσες επιτρέπει η ομάδα που αμύνεται πριν πραγματοποιήσει μία αμυντική προσπάθεια, όπως ένα τάκλιν, ένα κλέψιμο, ένα τζαρτζάρισμα ή ένα φάουλ;

Ο συγκεκριμένος δείκτης μέτρησης συνήθως καταγράφεται στην περιοχή της ομάδας που επιτίθεται, όχι σε ολόκληρο τον αγωνιστικό χώρο. Η μεθοδολογία μπορεί να διαφέρει όμως μεταξύ των εταιριών που συλλέγουν τα στατιστικά ποδοσφαίρου, συνεπώς οι αριθμοί του PPDA πρέπει να συγκρίνονται πάντοτε από την ίδια πηγή.

Πώς υπολογίζεται το PPDA;

Μία απλοϊκή προσέγγιση του υπολογισμού είναι οι πάσες του επιτιθέμενου διά των αμυντικών κινήσεων του αντιπάλου. Αν μία ομάδα επιτρέπει 12 πάσες πριν κάνει μία αμυντική κίνηση, τότε το PPDA της είναι 12. Αν επιτρέπει μόνο 6, τότε έχει PPDA 6.

Όσο μικρότερος ο αριθμός, τόσο πιο συχνές οι αμυντικές παρεμβάσεις και, γενικώς, πιο πιεστική η προσέγγιση του αγώνα εν ώρα άμυνας. Όσο μεγαλύτερος ο αριθμός, τόσο πιθανότερο η αμυνόμενη ομάδα να επιτρέπει περισσότερη ώρα την μπάλα στα πόδια του επιτιθέμενου και, πιθανώς, να περιμένει βαθιά στην περιοχή της πριν οι παίκτες της πραγματοποιήσουν κάποια αμυντική κίνηση.

Αναφέραμε τι είναι το PPDA. Σίγουρα, όμως, δεν είναι πανάκεια για τη μέτρηση του πρέσινγκ. Ένας χαμηλός αριθμός δεν σημαίνει αυτόματα ότι ο επιτιθέμενος είναι καλύτερος, ούτε ένας υψηλός αριθμός μεταφράζεται σε κακή οργάνωση ή παθητική αντιμετώπιση. Η στιγμή στον αγώνα μετράει εξίσου. Μπορεί μία ομάδα να προστατεύει το προβάδισμά της στο παιχνίδι και να ρίχνει τον ρυθμό, ενώ αντίθετα αν βρίσκεται πίσω στο σκορ, να προσπαθεί με μεγαλύτερη ένταση να κερδίσει ξανά την μπάλα για να επιτεθεί.

Τι σημαίνει υψηλό και χαμηλό PPDA;

Ένα διαρκώς χαμηλό PPDA για μία ομάδα, υποδεικνύει ότι εκείνη προσπαθεί να σταματήσει τον έλεγχο του παιχνιδιού από έναν αντίπαλό της. Μπορεί να πιέζει για να κάνουν λάθος πάσες οι επιτιθέμενοι, να πιέζει ψηλά στο γήπεδο ή ακόμη και να ακολουθεί μία δυναμική προσέγγιση, για να εκνευρίσει τους απέναντι.

Ένα υψηλότερο PPDA μπορεί να σχετίζεται με βάθος στην άμυνα από μια ομάδα που δεν έχει πρόβλημα να δώσει χώρο στον αντίπαλό της. Αν ο αμυνόμενος θεωρεί ότι ο επιτιθέμενος δεν μπορεί να γίνει απειλητικός, επιτρέπει την κυκλοφορία της μπάλας πριν κάνει αμυντικές προσπάθειες σε πιο κρίσιμα σημεία κοντά στην περιοχή της και την εστία της, κάνοντας συντήρηση σωματικών δυνάμεων.

Πώς το ποσοστό του Field Tilt δείχνει ποιος πραγματικά ελέγχει το παιχνίδι;

Το Field Tilt, που μεταφράζεται στα ελληνικά ως εδαφική κυριαρχία, αντικατοπτρίζει σε ποιο σημείο του γηπέδου εκτυλίσσεται η δράση. Σε πολλές εκδοχές του δείκτη μέτρησης, υπολογίζεται το ποσοστό των πασών ή των αγγιγμάτων της μπάλας στο επιθετικό μισό, σε άλλες μόνο στο τελευταίο τρίτο του γηπέδου. Σε κάθε περίπτωση, διαιρείται με το σύνολο των κινήσεων για τις δύο ομάδες σε όλο τον αγώνα.

Για παράδειγμα, αν η ομάδα σου έχει 60% Εδαφική Κυριαρχία, σημαίνει ότι 6 από τις 10 πάσες που παίχτηκαν στο τελευταίο τρίτο των δύο περιοχών, ανήκαν στους παίκτες σου. Ένα Field Tilt 40% σημαίνει ότι ο αντίπαλος ήταν περισσότερη ώρα στο επιθετικό τρίτο του γηπέδου, δηλαδή κοντά στην άμυνα της ομάδας σου.

Γιατί η κατοχή δεν λέει την αλήθεια;

Το Field Tilt μπορεί να αποκαλύψει κάτι που τα στατιστικά κατοχής μπάλας δεν μπορούν. Μία ομάδα με 55% κατοχή, μπορεί να κρατάει την μπάλα στα πόδια της περισσότερη ώρα στο δικό της μισό. Οι παίκτες της Μπαρτσελόνα του Πεπ Γκουαρντιόλα είχαν κατοχή 70%, όμως σε πολλούς αγώνες οι περισσότερες από τις μισές πάσες γίνονταν στην περιοχή τους.

Αντίθετα, η Τσέλσι του Ρομπέρτο Ντι Ματέο πήρε το Champions League με κατοχή μπάλας μικρότερη του 45%, αλλά ήταν χτισμένη από τον Ιταλό τεχνικό και τους προκατόχους του, ώστε να εκμεταλλεύεται τα λάθη των αντιπάλων και να χτυπάει στην κόντρα. Σε αυτή την περίπτωση, οι «μπλε» είχαν λιγότερη Εδαφική Κατοχή, αλλά οι σημαντικές κινήσεις γίνονταν στο τελευταίο τρίτο του γηπέδου, εκεί όπου είχε σημασία η παρουσία των παικτών.

Όλα τα παραπάνω εξηγούν τη χρησιμότητα του Field Tilt, όταν αναλύονται αγώνες μεταξύ ομάδων με διαφορετικό στιλ. Μία ομάδα που προτιμάει να κρατάει μπάλα, μπορεί να το πετύχει χωρίς να δημιουργεί καν φάσεις. Η αντίπαλος μπορεί να έχει περισσότερες ευκαιρίες. Η κατοχή μπάλας δεν καταδεικνύει αυτή τη διαφορά, η Εδαφική Κατοχή αντίθετα είναι πιο ξεκάθαρη.

Το PPDA και το Field Tilt συνεργάζονται τέλεια

Είναι φανερό ότι η ανάλυση των δύο δεικτών συνδυαστικά μπορεί να δώσει σωστά αποτελέσματα. Είδαμε τι είναι το PPDA και τι μας λέει σχετικά με τη συμπεριφορά μιας ομάδας στο γήπεδο, όταν δεν έχει την μπάλα στα πόδια της. Το Field Tilt απεικονίζει πόσο χώρο ελέγχει μέσα στον αγωνιστικό χώρο. Κάπως έτσι καθορίζεται και η ταυτότητα κάθε ομάδας.

Ένα σύνολο με χαμηλό PPDA και υψηλό ποσοστό Field Tilt, πρεσάρει περισσότερο και έχει εντονότερη παρουσία στα κρίσιμα επιθετικά σημεία του γηπέδου. Αντίθετα, μία ομάδα με υψηλό PPDA και χαμηλό Field Tilt πιθανώς παίζει με βάθος στην άμυνα και δίνει χώρους. Κανένα από τα δύο δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι καλό ή κακό, όμως σίγουρα εξηγεί τον τρόπο παιχνιδιού της εκάστοτε ομάδας.

Η επανάσταση των φυσικών μετρήσεων πάει από τη συνολική απόσταση στα έντονα σπριντ

Το μοντέρνο ποδόσφαιρο δεν σταματάει την ανάλυσή του στα στατιστικά δεδομένα της τακτικής. Οι ομάδες μπορούν να έχουν πληροφορίες για την ατομική κατάσταση των παικτών τους, πώς κινούνται στη διάρκεια των ματς, πόσο τρέχουν, με πόση ένταση, πόσα σπριντ κάνουν και τι επιτάχυνση έχουν.

Η συνολική απόσταση δεν φτάνει

Μπορεί ένας παίκτης να έχει διανύσει μεγαλύτερη απόσταση από τους υπόλοιπους σε έναν αγώνα, όμως ο δείκτης μέτρησης δεν μας λέει πώς καλύφθηκε αυτή η απόσταση. Ένας μέσος μπορεί να τρέχει περισσότερα χιλιόμετρα, αλλά με μικρότερη ένταση. Ένας αμυντικός ίσως έχει λιγότερα χιλιόμετρα, αλλά με επιταχύνσεις και σπριντ που είναι απαραίτητα για να κόβει επιθέσεις.

Αυτή η διαφοροποίηση έχει σημασία επειδή το σύγχρονο ποδόσφαιρο στηρίζεται στα μικρά, συνεχή και επαναλαμβανόμενα μοτίβα δραστηριότητας. Το πρέσινγκ, η αντεπίθεση, τα σπριντ πίσω από τις αμυντικές γραμμές και η ανάκτηση μπάλας εξαρτώνται από την ένταση, παρά από το συνεχές τρέξιμο. Η ανάλυση της UEFA διαχωρίζει, μάλιστα, τους δείκτες, δείχνοντας πόσο διαφορετική σημασία έχουν.

Ο ρόλος του δείκτη έντασης

Τα δεδομένα που καταγράφουν τις κούρσες υψηλής έντασης βοηθούν τους συλλόγους να καταλάβουν πώς οι παίκτες τους προσαρμόζονται στα απαιτητικά τακτικά συστήματα. Μία ομάδα που θέλει να πιέσει ψηλά, γνωρίζει για πόσο διάστημα οι παίκτες της αντέχουν σε συνεχείς επιταχύνσεις και ανακτήσεις κατοχής.

Οι αριθμοί που εξηγούν τη φυσική κατάσταση, μπορούν να εξηγήσουν και τις αλλαγές στη διάρκεια ενός ματς. Αν η πίεση μιας ομάδας πέσει προς το τέλος του αγώνα, μπορεί να μην είναι απλώς τακτική επιλογή. Η κούραση είναι βασικός παράγοντας και επηρεάζει τους παίκτες στις επιδόσεις τους.

Πώς ο σύγχρονος γκολκίπερ συμμετέχει στη δημιουργία παιχνιδιού;

Ο ρόλος του τερματοφύλακα έχει, επίσης, αλλάξει δραματικά τις τελευταίες δύο δεκαετίες. Ένας σύγχρονος γκολκίπερ είναι πια σχεδόν υποχρεωτικό να συμμετέχει στη δημιουργία παιχνιδιού, να προσφέρει στους συμπαίκτες του μία ακόμη επιλογή για πάσα και να βοηθάει την ομάδα να αποσυμφορείται όταν πιέζεται.

Έτσι, οι δείκτες μέτρησης παύουν να καταγράφουν απλώς αποκρούσεις, μηδέν παθητικό και πόσα γκολ δέχτηκε ένας πορτιέρο. Πλέον, ο αριθμός σε πάσες, το ποσοστό επιτυχίας τους, η δυνατότητα να βρίσκει συμπαίκτες πέρα από το πρώτο τρίτο του γηπέδου, έχουν ανάλογη σημασία. Ένας τερματοφύλακας με εμπιστοσύνη στον εαυτό του όταν έχει τη μπάλα στα πόδια του, γίνεται ένας έξτρα παίκτης για την ομάδα του στην αρχή της δημιουργίας παιχνιδιού.

Οι αμυντικοί μπορούν να ανοιχτούν πιο πλάγια, να δημιουργήσουν ζώνες πάσας και να αναγκάσουν τους αντιπάλους τους να μαζεύονται στην άμυνα για να κλείσουν χώρους πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι χωρίς τη συμμετοχή του γκολκίπερ. Η ανάλυση της UEFA και τα στατιστικά του Champions League επισημαίνουν πώς οι τερματοφύλακες μπορούν να επηρεάσουν τον αγώνα, αλλά και πώς η έντονη πίεση του αντιπάλου μπορεί να τους υποχρεώσει να κάνουν λάθη.

Πώς οι μεγάλες ομάδες χρησιμοποιούν τις μετρήσεις και τι σημαίνουν για το στοίχημα;

Οι κορυφαίοι σύλλογοι χρησιμοποιούν τα δεδομένα για να δώσουν συγκεκριμένες απαντήσεις στα ερωτήματα των προπονητών. Δεν πρόκειται απλώς για συλλογή στοιχείων, αλλά για ανάλυση σε ό,τι αφορά τον τρόπο που το πρέσινγκ μπορεί να γίνει πιο αποτελεσματικό, τη φυσική κατάσταση των παικτών και στο πώς οι παίκτες υπηρετούν το τακτικό πλάνο.

Παράλληλα, ο ίδιος σύλλογος προετοιμάζεται για έναν αντίπαλο παρακολουθώντας τις αντίστοιχες μετρήσεις του. Προσαρμόζει το αγωνιστικό στιλ ανάλογα με τις αδυναμίες της άλλης ομάδας και τις δικές του δυνατότητες, ώστε να βρίσκει σημεία στα οποία ο αντίπαλος «πονάει» και να εκμεταλλευτεί τυχόν κενά.

Για παράδειγμα, μία ομάδα μπορεί να εντοπίσει ότι ο αντίπαλος έχει τερματοφύλακα και αμυντικούς που δεν αντέχουν την πίεση, με αποτέλεσμα να εστιάσει στο κάθετο παιχνίδι και στο μαρκάρισμα ψηλά. Μία άλλη μπορεί να διαπιστώσει ότι τα στατιστικά για κατοχή μπάλας είναι ανούσια, συνεπώς να επιτρέψει στον αντίπαλο να κάνει παιχνίδι χωρίς να είναι ουσιαστικά απειλητικός.

Τι σημαίνουν τα στατιστικά για τους παίκτες του στοιχήματος

Τα στατιστικά ποδοσφαίρου πρέπει να χρησιμοποιούνται ως σημείο αναφοράς, αλλά σίγουρα όχι ως προγνωστικά. Οι δείκτες μέτρησης που αναφέραμε μπορούν να εξηγήσουν γιατί μία ομάδα έχει συγκεκριμένα αποτελέσματα και αν οφείλονται σε τακτικό πλάνο ή σε σωματικές δυνάμεις. Δεν μπορούν, όμως, να προβλέψουν το επόμενο αποτέλεσμα, καθώς αυτό εξαρτάται από πολλούς ακόμη παράγοντες.

Ένα χαμηλό PPDA, πάντως, σε συνδυασμό με ένα υψηλό Field Tilt, μπορεί να βοηθήσει τους παίκτες να επιλέξουν αγορές που σχετίζονται με τον αριθμό των σουτ μίας ομάδας σε έναν αγώνα, με τις επιδόσεις της ομάδας ή τον αριθμό των γκολ. Το ποδόσφαιρο είναι, όμως, πολύ πιο σύνθετο και η αξία στις αποδόσεις προκύπτει από τον συνδυασμό των δεικτών μέτρησης, αλλά και τις ενδεκάδες, τη φόρμα, τις απουσίες, την αγωνιστική κατάσταση και τα παραδοσιακά στατιστικά.

Για την ανάλυση στο στοίχημα, τα στατιστικά του Champions League μπορούν να ανοίξουν το δρόμο για συγκεκριμένες αγορές. Οι δείκτες συμβάλλουν στην κατανόηση του τρόπου παιχνιδιού των ομάδων, στην επιλογή στοιχημάτων για την κατοχή μπάλας, τις ασίστ, τα γκολ, τα σουτ στο τέρμα ή συνολικά, ακόμη και για οφσάιντ ή σύνολο πασών και τάκλιν.

21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ | ΕΟΠΑΕ ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ: 1114 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ