Τι είναι τα expected goals (xGoals) και πώς υπολογίζονται
9 λ • Betsson Team
Η ποδοσφαιρική ανάλυση έχει περάσει σε άλλο επίπεδο τη δεκαετία που διανύουμε. Τα, συνήθως, υποκειμενικά μάτια που αναλύουν αγώνες, κινήσεις παικτών, αποφάσεις προπονητών, τακτικές και συστήματα στο γήπεδο, έχουν μετατραπεί σε ψυχρά και απόλυτα στατιστικά. Στο προσκήνιο αυτής της μικρής επανάστασης βρίσκονται τα expected goals, γνωστότερα με τις συντομογραφίες τους: xG ή xGoals.
Περιεχόμενα
Εκεί που τα παραδοσιακά στατιστικά αναφέρονταν σε κατοχές ή συνολικά σουτ και συχνά δεν μπορούσαν να αποτυπώσουν την πραγματική εικόνα ενός αγώνα, ήρθαν τα xGoals να κάνουν την τρομακτική αλλαγή. Έριξαν μία πιο προσεκτική και αναλυτική ματιά σε όλα τα ποιοτικά στοιχεία που αφορούν στη δημιουργία φάσεων και ευκαιριών.
Κοίταξαν πιο μακριά από το αποτέλεσμα, δηλαδή την επίτευξη ενός τέρματος ή μία χαμένη ευκαιρία και εστίασαν στις μαθηματικές πιθανότητες που έχει κάθε σουτ στη διάρκεια των ματς για να μετατραπεί σε γκολ. Αυτές οι στατιστικές τιμές κατέληξαν να βοηθούν όχι μόνο τους εμπλεκόμενους με τις ομάδες, αλλά και τους οπαδούς ή τους επαγγελματίες που ασχολούνται με το ποδόσφαιρο, να καταλάβουν τη διαφορά μεταξύ τύχης και αποτελεσματικότητας στην τελική προσπάθεια, μέσω στατιστικών μοντέλων.
Η σημασία των xGoals στο σύγχρονο ποδόσφαιρο
Για να γίνει κατανοητό το τι είναι τα xGoals, πρέπει να καταλάβουμε την εγγενή τυχαιότητα του ποδοσφαίρου. Πρόκειται για ένα άθλημα λαθών, όπου μία κακή στιγμή μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική. Είναι σαφές ότι χρειάζεται η ιδιοφυΐα του επιτιθέμενου για να επιτευχθεί ένα γκολ, αλλά αυτό δεν πρόκειται να συμβεί χωρίς να υπάρξει ένα λάθος του αμυνόμενου.
Τα expected goals έρχονται να αναλύσουν αυτές τις καταστάσεις. Αποτελούν ένα προγνωστικό και περιγραφικό στατιστικό, που χρησιμοποιεί τις πιθανότητες για να αποδώσει τον τρόπο με τον οποίο ένα συγκεκριμένο σουτ μετατράπηκε σε γκολ.
Μία τιμή από το 0 έως το 1 αποδίδεται σε κάθε σουτ, όπου το 0 αντιπροσωπεύει τη μηδενική πιθανότητα ευκαιρίας για γκολ και το 1 το σίγουρο γκολ. Για παράδειγμα, ένα σουτ με xG 0.35 υποδηλώνει ότι, σύμφωνα με τα ιστορικά δεδομένα από χιλιάδες παρόμοιες περιπτώσεις, ο παίκτης αναμένεται να σκοράρει στο 35% των ευκαιριών.
Εξάλειψη της τύχης
Η σημασία των xGoals εντοπίζεται στη δυνατότητα να φιλτραριστεί η τυχαιότητα. Μία ομάδα μπορεί να κερδίσει με 1-0 παρότι έχει μόνο ένα σουτ από τα 20 μέτρα, ενώ οι αντίπαλοι έχουν χάσει έξι κλασικές ευκαιρίες από τη μικρή περιοχή.
Παλιότερα θα λέγαμε ότι η νικήτρια ήταν ανώτερη, αλλά τα xG δείχνουν μία διαφορετική ιστορία. Η φιλοξενούμενη ομάδα είχε καλύτερες ευκαιρίες, αλλά ήταν άτυχη. Συνδυάζοντας όλες τις στατιστικές τιμές από μία σεζόν, οι αναλυτές μπορούν να καταλάβουν αν οι εμφανίσεις μίας ομάδας θα έχουν αποτέλεσμα σε βάθος χρόνου ή αν τα αποτελέσματα είναι προϊόν «καλού φεγγαριού» και καλοτυχίας.
Το βάθος αυτής της ανάλυσης είναι και ο λόγος για τον οποίο οι κορυφαίες ομάδες στηρίζονται πολύ στο xG ενός παίκτη προκειμένου να τον αποκτήσουν ή να τον προσαρμόσουν στο στιλ ποδοσφαίρου που παίζουν.
Η κατανόηση όλων των παραπάνω βοηθάει τους τεχνικούς να καθοδηγούν τους παίκτες για τα σουτ που τελικά πρέπει να κάνουν μέσα στο γήπεδο, σύμφωνα με τις δικές τους δυνατότητες, αλλά και αυτές των συμπαικτών τους. Όπως περίπου ένας παίκτης του στοιχήματος κάνει έρευνα και επιλέγει συγκεκριμένα παιχνίδια, για να τα βάλει σε συστήματα στοιχήματος που θα του φέρουν νίκες.
Πώς υπολογίζονται τα expected goals
Ο υπολογισμός των xG είναι μία πολύπλοκη διαδικασία, που περιλαμβάνει την τροφοδοσία τεράστιων στοιχείων ιστορικών δεδομένων από αγώνες. Εκεί βάζει το χεράκι του ο αλγόριθμος μηχανικής εκμάθησης και η ανάλυση που πραγματοποιεί η τεχνητή νοημοσύνη, σε χρόνους ρεκόρ. Κάθε μοντέλο διαφέρει ελαφρώς, ανάλογα την εταιρία δεδομένων, αλλά γενικώς όλοι οι πάροχοι στηρίζονται σε ένα κεντρικό πυρήνα μεταβλητών που επηρεάζουν την πιθανότητα επίτευξης ενός γκολ.
Ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι η απόσταση από το τέρμα και η γωνία του σουτ. Φυσιολογικά, ένα σουτ από το κέντρο του τέρματος και από τα πέντε μέτρα έχει τρομακτικά μεγαλύτερο xG από ένα σουτ από τη γωνία της μεγάλης περιοχής.
Τα σύγχρονα μοντέλα xGoals ενσωματώνουν τις ακόλουθες βασικές παραμέτρους για να ενισχύσουν την ακρίβεια και το βάθος των προγνωστικών:
- Είδος ασίστ: Αν το σουτ ήρθε από σέντρα, κάθετη μπαλιά ή αμυντικό λάθος.
- Είδος σουτ: Αν το σουτ έγινε με το πόδι ή το κεφάλι. Οι κεφαλιές έχουν συνήθως χαμηλότερη αξία xG.
- Συνθήκες παιχνιδιού: Αν η ευκαιρία προήλθε από οργανωμένη επίθεση, κόρνερ ή φάουλ.
- Ορατότητα: Τα προηγμένα μοντέλα προσμετρούν τη θέση του τερματοφύλακα και των αμυντικών.
- Πίεση: Η εγγύτητα των αντιπάλων από τον παίκτη τη στιγμή που σουτάρει.
Όταν όλες αυτές οι μεταβλητές προσμετρηθούν, το σουτ συγκρίνεται με μία τεράστια βάση δεδομένων παρόμοιων σουτ στην ιστορία του ποδοσφαίρου. Αν τα δεδομένα δείχνουν ότι το 10% των σουτ που έγιναν από το ίδιο σημείο με ίδιες συνθήκες κατέληξε σε γκολ, τότε παίρνει την τιμή xG 0.10. Η αντικειμενική αυτή προσέγγιση αφαιρεί την προσωπική προκατάληψη για τη φήμη του παίκτη.
Είτε το σουτ γίνεται από κορυφαίο σκόρερ ή από αμυντικό, το xG παραμένει ίδιο, επειδή η μέτρηση αφορά την ποιότητα της ευκαιρίας, όχι το πρόσωπο. Αυτή η διαφορά είναι σημαντική για να ξεχωρίζεις τους παίκτες που συνεχώς κυριαρχούν στα xG, στοιχείο-κλειδί για όσους θέλουν να ξέρουν τα πάντα για την απόδοση στο στοίχημα και τις αγορές.
Παραδείγματα xG σε πραγματικούς αγώνες
Για να γίνει πλήρως αντιληπτή η χρησιμότητα των xG, θα πρέπει να αναφερθούμε σε ένα υποθετικό σενάριο και ένα πραγματικό παράδειγμα αγώνα. Ας υποθέσουμε ότι μία ομάδα κυριαρχεί και έχει 20 σουτ στο τέρμα, αλλά τα 15 από αυτά είναι από μεγάλες αποστάσεις και το συνολικό xG είναι μόνο 1.20.
Η αντίπαλος αμύνεται, αλλά στην αντεπίθεση έχει δύο σουτ στο τέρμα με τετ α τετ κόντρα στον τερματοφύλακα. Οι δύο ευκαιρίες έχουν xG 0.60 η καθεμιά, δίνοντας σύνολο 1.20. Παρά την τεράστια διαφορά σε αριθμό σουτ, το xG αποκαλύπτει ένα ισορροπημένο παιχνίδι, επειδή η συνολική ποιότητα ευκαιριών είναι παρόμοια.
Μπάγερν-Τσέλσι, αν υπήρχαν xG
Ένα χαρακτηριστικό, πραγματικό παράδειγμα είναι η περίφημη κατάκτηση του Τσάμπιονς Λιγκ από την Τσέλσι στο Μόναχο το 2012. Η Μπάγερν είχε κυριαρχήσει στο παιχνίδι, με 40 σουτ στο τέρμα, όμως η μετέπειτα ανάλυση των xG δείχνει ότι η ποιότητα των σουτ και των κεφαλιών ήταν χαμηλή.
Οι ελάχιστες ευκαιρίες της Τσέλσι αντίθετα είχαν μεγάλη αξία. Τα xGoals έδειξαν ότι η αμυντική της λειτουργία κράτησε την Μπάγερν μακριά από τις αποτελεσματικές ζώνες για σουτ και δεν έφταιγε κάποια ατυχία που χτύπησε την αντίπαλο.
Αυτό το παράδειγμα επισημαίνει τη φύση των μετρήσεων των expected goals. Αν μία ομάδα χάσει με 2-0 το παιχνίδι, αλλά τα xGoals είναι 2.50 εναντίον 0.50, ο προπονητής ξέρει ότι το σύστημα λειτουργεί και απλώς οι παίκτες δεν εκμεταλλεύτηκαν τις ευκαιρίες.
Πώς χρησιμοποιούνται τα xGoals στο στοίχημα
Για τον σύγχρονο παίκτη του στοιχήματος, τα xGoals είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, εφόσον αξιοποιηθεί σωστά. Αν μία ομάδα κερδίζει τρία συνεχόμενα ματς με 1-0, η πεποίθηση είναι ότι διανύει περίοδο φόρμας. Αν όμως τα δεδομένα δείχνουν ότι δέχεται 2.00 xG ανά ματς, τότε ίσως τη γλίτωσε από τύχη και δεν θα συνεχιστεί για πολύ αυτό το σερί.
Όταν κάποιος τα χρησιμοποιεί για το στοίχημα, είναι σημαντικό να παρακολουθεί και τα Expected Points (xPTS), που προκύπτουν από τα xG. Αυτή η μέτρηση υπολογίζει πόσους πόντους θα είχε κερδίσει η ομάδα βάσει των ποιοτικών ευκαιριών υπέρ και κατά της. Έτσι, ο παίκτης του στοιχήματος συγκρίνει τον πραγματικό βαθμολογικό πίνακα με τον υποθετικό που περιλαμβάνει τα xPTS και μπορεί να βρει ομάδες που παίζουν καλά, αλλά απλώς δεν εκμεταλλεύτηκαν τις ευκαιρίες τους. Ή εκείνες που παίζουν πάνω από τις δυνατότητές τους.
Αυτές οι ομάδες συνήθως έχουν υψηλότερες ή χαμηλότερες αποδόσεις αντίστοιχα, με αποτέλεσμα να βρίσκει κανείς περισσότερη αξία. Επιπλέον, τα xG είναι εξαιρετικά σημαντικά στις αγορές των γκολ. Αντί για τα συνολικά τέρματα που πέτυχε μία ομάδα στα τελευταία ματς της, ο παίκτης του στοιχήματος ελέγχει το μέσο όρο xG, υπέρ και κατά. Αν δύο ομάδες με υψηλό xG παίζουν αντίπαλες, οι πιθανότητες πολλών γκολ είναι μεγαλύτερες.
Αν ξέρεις τι είναι τα xGoals, αντιλαμβάνεσαι τι είναι το over και το under στο στοίχημα, αφού το xG προσφέρει ένα σταθερότερο θεμέλιο προγνωστικών, ακόμη κι από τα ίδια τα γκολ που έχουν επιτευχθεί και μπορεί να είναι προϊόν τύχης ή διαιτητικών λαθών.
Πλεονεκτήματα και περιορισμοί των xG
Όπως συμβαίνει με κάθε στατιστικό εργαλείο, τα expected goals έχουν δυνατά και αδύνατα σημεία. Το βασικό του πλεονέκτημα είναι η προγνωστική του δύναμη. Εφόσον τα δεδομένα είναι ίδια για κάθε ευκαιρία, δεν μπορείς να παραποιήσεις τους αριθμούς. Προσφέρουν αντικειμενική αξιολόγηση των παικτών και των ομάδων, χωρίς συναισθηματισμούς. Τέλος, αναδεικνύουν πρόσωπα, αφού παίκτες με μεγάλες ικανότητες σε ομάδες που δεν πάνε καλά, μπορούν να αξιολογηθούν μεμονωμένα.
Τα πλεονεκτήματα των xG είναι τα ακόλουθα:
- Αναγνωρίζουν αν η φόρμα μίας ομάδας βασίζεται στην τύχη ή στις ικανότητες.
- Βοηθούν να ξεχωρίσει ένα τυχερός επιθετικός, από έναν άλλον που βρίσκει συνεχώς χώρους για σουτ.
- Αποκαλύπτουν την αποτελεσματικότητα της αμυντικής λειτουργίας μίας ομάδας στην αποτροπή επικίνδυνων καταστάσεων.
- Προσφέρουν ένα σταθερό στατιστικό για προγνωστικά και στοιχηματικά μοντέλα.
Η στατιστική, όμως, δεν είναι μόνο πλεονεκτήματα και τα xG δεν είναι τέλεια. Η βασική του αδυναμία είναι ότι δεν μπορεί εύκολα να καταμετρήσει τους κινδύνους που δημιουργούνται από φάσεις που δεν είχαν τελικό σουτ. Μία επικίνδυνη σέντρα με xG 0.00, μπορεί να περάσει μπροστά από πέντε επιθετικούς ένα μέτρο από το τέρμα, χωρίς κανείς να την αγγίξει.
Ομοίως, μία απίθανη ντρίμπλα που «άδειασε» τρεις επιθετικούς αλλά δεν κατέληξε σε ευκαιρία, δεν προσμετράται από τα μοντέλα xG. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε υποτίμηση της επιθετικής αξίας μίας ομάδας, απλώς επειδή δεν έγιναν σουτ ή επειδή προτιμά το passing game.
Τέλος, τα xGoals δεν μπορούν να υπολογίσουν τις συνθήκες ενός αγώνα. Αν μία ομάδα κερδίζει με 3-0 στο ημίχρονο, συχνά μειώνει ρυθμούς και δημιουργεί λιγότερες ευκαιρίες. Ή μπορεί να χαλαρώσει και να δέχεται περισσότερες φάσεις στην άμυνά της. Αυτά τα xG δεν είναι χρήσιμα, όμως δεν μπορούν να φιλτραριστούν.
Η κατανόηση των περιορισμών και του τι είναι τα xGoals είναι σημαντική. Παραμένουν, όμως, ένα πολύτιμο στοιχείο για όσους θέλουν να αφαιρέσουν τον παράγοντα τύχη από τα προγνωστικά τους και να αποκαλύψουν την πραγματική εικόνα ενός αγώνα.
21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ| ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΕΘΕΑ: 210 9237777 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ
