Τι είναι το VAR και πώς επηρεάζει τις αποδόσεις στο στοίχημα

Ούτε μία δεκαετία δεν έχει περάσει από τότε που το σύστημα υποβοήθησης των διαιτητικών αποφάσεων μέσω βίντεο, το γνωστό VAR, μπήκε στην ποδοσφαιρική μας ζωή. Στα ελληνικά έχει τον αδόκιμο όρο «Βοηθός Διαιτητή Βίντεο», από το «Video Assistant Referee» που είναι η πλήρης ονομασία του.

Ανεξάρτητα από το πώς το αποκαλεί κανείς, αν και το VAR έχει κυριαρχήσει ολοκληρωτικά, σημασία έχει ότι αποτελεί μία τεχνολογική επανάσταση στην ποδοσφαιρική ιστορία. Ακόμη περισσότερο κι από την τεχνολογία γραμμής που πλέον καθορίζει αν ένα γκολ είναι έγκυρο ή όχι, εφόσον η μπάλα έχει περάσει τη γραμμή.

Τι είναι το VAR στο ποδόσφαιρο;

Η κεντρική ιδέα που περιγράφει επακριβώς τι είναι το VAR είναι απλή: το ποδόσφαιρο κινείται με γοργούς ρυθμούς, μεταφορικά και κυριολεκτικά. Οι άνθρωποι χάνουν κάποιες λεπτομέρειες σε τέτοιες συνθήκες. Το VAR δίνει τη δυνατότητα στους διαιτητές να ξαναβλέπουν και να ελέγχουν το υλικό του αγώνα, διορθώνοντας σημαντικά λάθη πριν επηρεάσουν το τελικό αποτέλεσμα. 

Το VAR είναι, λοιπόν, ένας δεύτερος διαιτητής εκτός των γραμμών του γηπέδου, που παρακολουθεί τον αγώνα και εντοπίζει λάθη που μπορεί να γίνονται στον αγωνιστικό χώρο. Φυσικά, δεν πρόκειται για κάτι μαγικό ή ρομποτικό, αλλά για μία ομάδα διαιτητών που είναι επιφορτισμένοι αποκλειστικά με αυτήν τη δουλειά.

Το σύστημα δοκιμάστηκε το 2016, αλλά έκανε ντεμπούτο στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2018. Από τότε έχει υιοθετηθεί από τη συντριπτική πλειοψηφία των πρωταθλημάτων όλου του κόσμου, με τις Πρέμιερ Λιγκ, La Liga, Serie A και Bundesliga να είναι πρωτοπόρες. Στην αρχή οι οπαδοί δεν το συμπάθησαν, όμως αυτό άλλαξε με τον καιρό και πλέον θεωρείται βασικό εργαλείο για το ποδόσφαιρο σε υψηλό επίπεδο.

Πότε χρησιμοποιείται το VAR;

Η ομάδα των διαιτητών βρίσκεται σε ειδικά διαμορφωμένο και απομονωμένο δωμάτιο, που έχει πρόσβαση σε κάθε κάμερα και γωνία της μετάδοσης του αγώνα. Η επικοινωνία με τον διαιτητή στον αγωνιστικό χώρο γίνεται σε πραγματικό χρόνο μέσω ακουστικών και του προτείνεται αναθεώρηση μίας απόφασης ή επιβεβαιώνει τις επιλογές. Η τελική απόφαση, πάντως, ανήκει στον ρέφερι του ματς.

Σκοπός τους είναι να ενημερώνουν τον ρέφερι μίας αναμέτρησης για «ξεκάθαρα και προφανή λάθη» ή για «σοβαρά περιστατικά που δεν έχουν εντοπιστεί» και αφορούν καταστάσεις οι οποίες μπορούν να αλλάξουν την εξέλιξη του ματς. Με δύο λόγια, το VAR δεν σπεύδει να παρέμβει για κάθε λανθασμένο πλάγιο άουτ ή ένα ασήμαντο φάουλ στο κέντρο του γηπέδου.

Οι διαιτητές-χειριστές θα δώσουν έμφαση σε πιθανά πέναλτι που δόθηκαν λανθασμένα ή αγνοήθηκαν, για χτυπήματα που δεν τα είδε ο διαιτητής ή κάρτες που μπορεί να αλλάξουν αριθμητικές ισορροπίες και άλλα σχετικά συμβάντα. Αυτά καλύπτουν μόνο τέσσερις συγκεκριμένες κατηγορίες: γκολ, αποφάσεις πέναλτι, κόκκινες κάρτες και περιπτώσεις όπου ο διαιτητής έχει κάνει λάθος αναγνώριση ποδοσφαιριστή σε πειθαρχικό παράπτωμα.

Όλα τα υπόλοιπα ανήκουν στη δικαιοδοσία του ρέφερι και των βοηθών του μέσα στο γήπεδο. Μία λάθος κίτρινη, ένα φάουλ έξω από την περιοχή ή ένας παίκτης που έπεσε στο κέντρο του αγωνιστικού χώρου δεν αποτελούν θέμα εξέτασης του VAR και οι χειριστές του δεν μπορούν να επέμβουν. Όταν, όμως, κάτι τέτοιο συμβεί, η διαδικασία είναι συγκεκριμένη.

Η ομάδα του VAR επικοινωνεί με τον διαιτητή μέσω του ακουστικού του. Εκείνος μπορεί να αποδεχτεί την απόφαση της ομάδας που τον υποστηρίζει ή μπορεί να πάει στο μόνιτορ που βρίσκεται στο γήπεδο για να δει τη φάση και να εξετάσει την αρχική απόφασή του. Επίσης, μπορεί να επιμείνει σε αυτήν. Η τελική απόφαση παραμένει πάντα δική του.

Τα υπέρ και τα κατά του VAR

Τα οφέλη από αυτή τη διαδικασία είναι πραγματικά, όμως η τεχνολογία δεν έρχεται χωρίς καλά και κακά. Αν πρέπει να απαντήσουμε τι είναι το VAR στο ποδόσφαιρο και τι προσφέρει σε αυτό, πρέπει να καταγράψουμε τα παρακάτω:

• Λιγότερα λάθη που καθορίζουν τον αγώνα: φάσεις που ξεφεύγουν από το ανθρώπινο μάτι του ρέφερι στο γήπεδο, είναι πλέον ευκολότερο να εντοπιστούν και να διορθωθούν.
• Δικαιότερα αποτελέσματα: περιστατικά όπως γκολ με το χέρι ή λάθος αποβολές, που πριν δεν επιδέχονταν διόρθωσης, τώρα πια εντοπίζονται άμεσα.
• Λογοδοσία: οι διαιτητές ξέρουν ότι οι αποφάσεις τους θα αναθεωρηθούν και το κοινό θα εντοπίσει άμεσα τα λάθη τους, με αποτέλεσμα να είναι περισσότερο προσεκτικοί σε σημαντικές αποφάσεις τους.
• Διακοπή ρυθμού: η εξέταση μίας φάσης μπορεί να πάρει πολύ χρόνο, με αποτέλεσμα να κόβεται ο ρυθμός του αγώνα, των ομάδων και των παικτών. Το momentum του αγώνα χάνεται και οι οπαδοί περιμένουν πότε και αν θα έχουν τη δυνατότητα να πανηγυρίσουν.
• Οριακές φάσεις: οι αποφάσεις για οφσάιντ μετριούνται με ακρίβεια χιλιοστού και έχουν προκαλέσει πολλές φορές απορία σχετικά με το αν τελικά η τεχνολογία χρησιμοποιείται περισσότερο από τον αρχικό σκοπό της.
• Ασυνέπεια αποφάσεων: για το ίδιο περιστατικό πολλές φορές η απόφαση είναι διαφορετική, σε διαφορετικά ματς ή διοργανώσεις, με αποτέλεσμα η σύγκριση μεταξύ τους να δημιουργεί έλλειψη εμπιστοσύνης στο μοτίβο αξιολόγησης.

Πώς το VAR επηρεάζει τις αποδόσεις;

Για κάθε παίκτη του ποδοσφαιρικού στοιχήματος, το VAR είναι κάτι παραπάνω από ένα εργαλείο που χρησιμοποιεί ο διαιτητής για να παίρνει καλύτερες αποφάσεις. Πρόκειται για κάτι που αλλάζει τις ισορροπίες, ακόμη και τις αποδόσεις, τη στιγμή που συμβαίνει. Όταν επιτευχθεί ένα γκολ και το VAR ξεκινάει την αξιολόγηση της φάσης, οι εταιρίες στοιχημάτων προσαρμόζονται μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Οι αποδόσεις στη live αγορά κλειδώνουν και κανένα στοίχημα δεν μπορεί να επιτευχθεί έως την τελική απόφαση. Ένας παίκτης του στοιχήματος που έχει ποντάρει στο live, δευτερόλεπτα πριν τη διακοπή, δεν έχει δυνατότητα αντίδρασης και απλώς περιμένει στωικά την κατάληξη. Τα πράγματα ήταν αλλιώς όμως πριν το VAR, αφού οι στοιχηματικές εταιρείες ήταν αργές στις αντιδράσεις τους. Όταν η νέα τεχνολογία εφαρμόστηκε για πρώτη φορά, οι αγορές των πέναλτι και των καρτών είχαν την ίδια μορφή όπως πριν το VAR, όταν αυτό δεν υπήρχε.

Για τους έμπειρους παίκτες που ξέρουν τι είναι η απόδοση στο στοίχημα, υπήρχε ένα μικρό «παράθυρο» που μπορούσαν να εκμεταλλευτούν. Αυτές οι μέρες έχουν περάσει ανεπιστρεπτί, αφού οι εταιρίες στοιχημάτων και οι πάροχοι στατιστικών και αποδόσεων, έχουν ανανεώσει τα συστήματά τους που «τρέχουν» πιο γρήγορα κι από τους πιο έμπειρους παίκτες.

Το VAR και οι αγορές του στοιχήματος

Η επίδραση του VAR είναι πιθανότατα πιο εμφανής στο over/under στο στοίχημα και σε όσα πρέπει να γνωρίζεις για αυτό. Αρχικά υπήρχε η θεωρία ότι το VAR θα έφερνε λιγότερα γκολ επειδή πολλά θα ακυρώνονταν ως οριακά οφσάιντ. Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική. 

Ενώ μερικά τέρματα πράγματα ακυρώθηκαν, η αύξηση των πέναλτι επανέφερε την ισορροπία και ισοσκέλισε τους αριθμούς. Επιπλέον, ένας σημαντικός χρόνος καθυστερήσεων στα ματς, αποτέλεσμα της εξέτασης φάσεων από το VAR, πρόσθεσε πολλά κρίσιμα late γκολ. Με 7 ή 8 λεπτά εξτρά χρόνου, αυξάνονται πολύ οι πιθανότητες ενός τέρματος στο φινάλε.

Μερικές ειδικές αγορές είδαν, επίσης, σημαντικές αλλαγές. Εκείνες των κίτρινων και κόκκινων καρτών απαιτούν πλέον γνώση της αξιοποίησης του VAR από μία λίγκα, ακόμη και της συμπεριφοράς ενός ρέφερι στη χρήση του μόνιτορ. Μερικοί διαιτητές είναι πιο επιρρεπείς στην αναβάθμιση μίας κίτρινης σε κόκκινη όταν ξαναβλέπουν ένα σκληρό φάουλ. Αγορές όπως ο «Χρόνος καθυστερήσεων» έχουν γίνει πολύ δημοφιλείς.

Αγώνες που το VAR άλλαξε τα πάντα

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά, πρώιμα παραδείγματα χρήσης VAR που είχε επίπτωση στο στοίχημα ήταν στον ημιτελικό του Champions League το 2019, μεταξύ της Μάντσεστερ Σίτι και της Τότεναμ. Στο φινάλε του ματς, ο Ραχίμ Στέρλινγκ πέτυχε το καθοριστικό τέρμα που έστειλε τη Σίτι στον τελικό. Το VAR εξέτασε τη φάση και κατέληξε ότι ήταν οφσάιντ. Η Σίτι αποκλείστηκε και τα στοιχήματα για τη δική της πρόκριση χάθηκαν. Σε άλλες εποχές, ένα άδικο αποτέλεσμα θα είχε πληρώσει τους παίκτες.

Οι αποφάσεις για πέναλτι έχουν αντίστοιχη κατάληξη. Στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου το 2018, η Γαλλία κέρδισε πέναλτι εναντίον της Αυστραλίας, όταν το VAR επιβεβαίωσε ένα χέρι που δεν είχε δει ο διαιτητής στο γήπεδο. Οι «τρικολόρ» σκόραραν και κέρδισαν με 2-1. Οι παίκτες του στοιχήματος που είχαν ποντάρει σε μη καταλογισμό πέναλτι στο ματς, έχασαν από μία απόφαση που μερικές εβδομάδες αργότερα θα είχε καταγραφεί ως λάθος απόφαση. Στις κορυφαίες ευρωπαϊκές λίγκες, το VAR αλλάζει την απόφαση για περίπτωση γκολ περίπου κατά 17%.

Πρακτικές συμβουλές για στοίχημα στην εποχή του VAR

Η πιο σημαντική συμβουλή που μπορεί να λάβει ένας παίκτης είναι μία: «περίμενε». Δεν χρειάζεται να ποντάρεις αμέσως μετά από την επίτευξη ενός γκολ, ειδικά αν παρακολουθείς το παιχνίδι και υπάρχει υποψία παράβασης. Λίγα δευτερόλεπτα, περίπου 60 με 90, είναι το «παράθυρο» που χρειάζεται το VAR για να εξετάσει τη φάση.

Βοηθάει, επίσης, να γνωρίζεις τον διαιτητή πριν την έναρξη του αγώνα. Κάθε ρέφερι έχει διαφορετικό τρόπο αντιμετώπισης των πραγμάτων. Κάποιοι πάνε πιο εύκολα στο μόνιτορ όταν τους καλέσει το VAR, άλλοι εμμένουν στις αρχικές τους αποφάσεις. Υπάρχουν και εκείνοι που εμπιστεύονται την ομάδα του VAR και δεν πηγαίνουν καν στο μόνιτορ, οπότε οι διακοπές είναι μικρότερες. Τα σύγχρονα στατιστικά των διαιτητών περιλαμβάνουν και τέτοια στοιχεία, οπότε είναι σημαντικό να έχεις κάνει την έρευνά σου.

Τα παρολί χρειάζονται ακόμη περισσότερη προσοχή, αφού από ένα άκυρο γκολ ή μία αλλαγή απόφασης μπορεί να χάσεις όλο το στοίχημα. Είναι σημαντικό να παίζεις έξυπνα και ένας οδηγός συστημάτων στοιχήματος για έξυπνο παιχνίδι να βοηθούσε να αποφύγεις τις κακοτοπιές. Καλό είναι να αποφεύγεις, επίσης, στα παρολί σου επιλογές όπως ο πρώτος σκόρερ ή το ακριβές σκορ, που πληρώνουν περισσότερο αλλά έχουν μεγαλύτερο ρίσκο και επηρεάζονται στην εποχή του VAR.

Καθώς η τεχνολογία συνεχίζει να προοδεύει, η τεχνητή νοημοσύνη μπαίνει ακόμη περισσότερο στη ζωή μας και τα πρωτόκολλα επικοινωνίας γίνονται γρηγορότερα, οι στοιχηματικές αγορές θα είναι όλο και πιο εύθραυστες. Τα ίδια εργαλεία είναι, όμως, ένα πλεονέκτημα και για τους παίκτες στην έξαρση της έρευνας και της πρόγνωσης του ποδοσφαίρου. Είναι, λοιπόν, σημαντικό για όλους να είναι μπροστά από την εποχή τους και να είναι έτοιμοι για δράση και αποφάσεις εντός ολίγων δευτερολέπτων.

21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ| ΓΡΑΜΜΗ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΚΕΘΕΑ: 210 9237777 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ