Πόσο ζυγίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ

Υπάρχει ένα κύπελλο που κάθε παίκτης ονειρεύεται να σηκώσει. Είναι ένα τρόπαιο που μπορεί, εν δυνάμει, να καταλήξει στα χέρια οποιουδήποτε ποδοσφαιριστή, αρκεί να έχει τη δυνατότητα να φορέσει τη φανέλα της εθνικής του ομάδας. Το κύπελλο του Μουντιάλ, ένα τρόπαιο που θέλει κάθε ποδοσφαιριστής στον πλανήτη, δεν είναι τόσο βαρύ όσο φαίνεται στην πραγματικότητα.

Το βάρος του είναι εύκολο να κρατηθεί ακόμη κι από ένα μικρό παιδί. Αυτό, όμως, που κάνει τη διαφορά στο βάρος του τροπαίου του Μουντιάλ είναι το «ειδικό βάρος» που διαθέτει. Μία απλή αναφορά στα κιλά του δεν λέει τίποτα για την πραγματική του αξία. Είναι αυτό που αποτυπώνεται στη θέα του, αυτό που εκπροσωπεί ως ποδοσφαιρική πραγματικότητα, ο συμβολισμός που δίνει σε μία τεράστια διοργάνωση η οποία διεξάγεται μόνο κάθε τέσσερα χρόνια.

Πόσα κιλά ζυγίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ; Πολύ λίγα. Σχεδόν όσο 22 μπάλες του τένις μαζί. Παρ’ όλα αυτά, αποτελεί το αποκορύφωμα των προσπαθειών χιλιάδων ποδοσφαιριστών σε όλον τον κόσμο, που φοράνε τη φανέλα με το εθνόσημο της χώρας τους και προσπαθούν να το κρατήσουν στα χέρια τους. Στη φετινή διοργάνωση είναι 48 οι εθνικές ομάδες που συμμετέχουν και, ήδη, φίλαθλοι και παίκτες αναρωτιούνται ποια ομάδα θα πάρει το Μουντιάλ 2026 και ο αρχηγός της θα έχει την τιμή να το σηκώσει πρώτος απ’ όλους.

Πόσα κιλά ζυγίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ;

Όσοι ασχολούνται με τις αποδόσεις στο στοίχημα Μουντιάλ, ξέρουν ότι στο τέλος τη διοργάνωσης ο αρχηγός κάποιας από τις 48 ομάδες που συμμετέχουν θα σηκώσει το κύπελλο στον ουρανό του Νιου Τζέρσεϊ. Για ένα τόσο εμβληματικό αντικείμενο, το οποίο τραβάει πάνω του όλα τα βλέμματα, είναι όμως εντυπωσιακά ελαφρύ: αν αναρωτιέσαι πόσο ζυγίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ, έχει βάρος μόλις 6.175 γραμμάρια.

Είναι αρκετά ελαφρύ ώστε ένας απλός άνθρωπος να το κρατάει χωρίς κόπο με τα δύο του χέρια, αν και δεν είναι πολλά εκείνα τα χέρια που μπορούν να το αγγίξουν. Αυτό το βάρος παραμένει ίδιο από τότε που σχεδιάστηκε η σημερινή εκδοχή του, δηλαδή το 1974.

Τα 6.175 κιλά του μπορεί να φαίνονται λίγα, είναι όμως εξαιρετικά πολύτιμα και αναντικατάστατα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο το τρόπαιο μεταφέρεται με ακραία μέτρα ασφαλείας και έτσι εξηγείται το γεγονός ότι μόνο οι νικητές της εκάστοτε διοργάνωσης έχουν το δικαίωμα να το κρατούν σε δημόσιες εκδηλώσεις. Το βάρος του είναι απόλυτα ακριβές, ώστε να αποτελεί και σημείο αναφοράς εφόσον χρειαστεί να αναγνωριστεί για την αυθεντικότητά του.

Από τι είναι κατασκευασμένο το τρόπαιο;

Το τρόπαιο του Μουντιάλ δεν είναι φυσικά παιχνίδι. Είναι φτιαγμένο κατά 75% από χρυσάφι 18 καρατίων, ενώ το 25% αποτελείται από επιχρυσωμένο ασήμι και χαλκό. Η βάση του αποτελείται από δύο στρώματα μαλαχίτη, ένα ημιπολύτιμο μέταλλο. Ο σχεδιασμός του απεικονίζει δύο ανθρώπινες φιγούρες που στα τεντωμένα χέρια τους κρατούν μία χρυσή Γη.

Το κύπελλο σχεδιάστηκε από τον Ιταλό γλύπτη Σίλβιο Γκατσανίγκα, ο οποίος κέρδισε το 1974 σε έναν διεθνή διαγωνισμό που θα αναδείκνυε τον καλλιτέχνη που θα φιλοτεχνούσε το νέο τρόπαιο του Μουντιάλ. Στόχος ήταν να αντικατασταθεί το αυθεντικό Ζιλ Ριμέ, το κύπελλο του Μουντιάλ των προηγούμενων διοργανώσεων. Το σχέδιό του παραμένει αναλλοίωτο από τότε, σχεδόν 50 χρόνια μετά, κάνοντάς το ένα από τα πιο παραδοσιακά και αναγνωρίσιμα αθλητικά σύμβολα.

Ο λόγος που το τρόπαιο δεν είναι από καθαρό χρυσάφι είναι απλός. Ο χρυσός των 24 καρατίων είναι ιδιαίτερα μαλακός και εύπλαστος, με ό,τι συνεπάγεται αυτό. Όσο για τη βάση από μαλαχίτη, η επιλογή έχει γίνει για λειτουργικούς λόγους. Μοιράζει το βάρος, παρέχει σταθερότητα και έρχεται σε χρωματική αντίθεση με τον χρυσό του «σώματος» του κυπέλλου. Κάθε υλικό έχει επιλεγεί προσεκτικά: ο χρυσός για πρεστίζ του τροπαίου και το οπτικό σκέλος, τα πολύτιμα μέταλλα για την αντοχή και ο μαλαχίτης για την αισθητική και τη λειτουργικότητα.

Γιατί δεν είναι ολόχρυσο το τρόπαιο του Μουντιάλ;

Ένα ολόχρυσο τρόπαιο Μουντιάλ, με αυτό το μέγεθος, θα ήταν δυσλειτουργικό για πολλούς λόγους. Πρώτον, το κόστος του θα ήταν αστρονομικό. Ένα κύπελλο από ατόφιο χρυσάφι θα κόστιζε δεκάδες εκατομμύρια δολάρια, κάνοντας οικονομικά αδύνατη την αντικατάσταση ή την αποκατάστασή του σε ενδεχόμενη ζημιά.

Δεύτερον, το ατόφιο χρυσάφι είναι πολύ μαλακό. Αυτό σημαίνει ότι το κύπελλο θα μπορούσε να γρατζουνιστεί, να λυγίσει ή να παραμορφωθεί στη διάρκεια των πανηγυρισμών ή από κάποιο ατύχημα. Ακόμη κι από τις συνεχείς μεταφορές μέσα στις δεκαετίες. Με τη χρήση του τρικ των 18 καρατίων, η Παγκόσμια Συνομοσπονδία συντηρεί ένα πανίσχυρο αθλητικό σύμβολο, αλλά με τη λειτουργικότητα που απαιτούν οι περιστάσεις.

Το κράμα ασημιού και χρυσού παρέχει σταθερότητα, κάνει το τρόπαιο σκληρό και επιτρέπει να είναι ανθεκτικό στις κακουχίες. Άλλωστε, μέσα στη χαρά τους οι ποδοσφαιριστές δεν μπορούν να είναι πάντοτε προσεκτικοί, κάτι που ισχύει και για όλα εκείνα τα χέρια που είναι υπεύθυνα για τη μεταφορά του. Επίσης, το τρόπαιο του Μουντιάλ είναι με αυτόν τον τρόπο ανθεκτικό ακόμη και στις καιρικές συνθήκες, όταν εκτίθεται δημόσια για το κοινό στις διάφορες περιοδείες του. 

Φυσικά, το 75% του χρυσού διασφαλίζει ότι το τρόπαιο θα είναι απαράλλαχτο στο πέρασμα των δεκαετιών και για όσο χρησιμοποιείται ως κύπελλο της διοργάνωσης. Μία μικρή στρώση από βερνίκι είναι το τρικ που χρησιμοποιείται κατά τις εργασίες συντήρησης που γίνονται ανά διαστήματα στο αυθεντικό κύπελλο. Εφαρμόζεται εξωτερικά μια ειδική προστατευτική στρώση ώστε να διατηρεί τη λάμψη του και να μην αλλοιώνεται από την επαφή με τα χέρια.

Τέλος, το ατόφιο χρυσάφι θα ήταν ένας σοβαρός λόγος για να αυξηθεί το βάρος του τροπαίου κατά τρεις φορές ή και περισσότερο. Αντί για 6.175 κιλά, θα ξεπερνούσε τα 20 κιλά, κάτι που θα το έκανε εξαιρετικά βαρύ και αδύνατο να το σηκώσουν οι ποδοσφαιριστές κατά τη διάρκεια των πανηγυρισμών. Για τον σκοπό αυτό αποφασίστηκε να είναι κούφιο στο εσωτερικό του, ώστε να μειωθεί ακόμη περισσότερο το βάρος του.

Πόσο κοστίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ;

Φυσικά, η κρίσιμη ερώτηση είναι πόσο κοστίζει το τρόπαιο του Μουντιάλ και η απάντηση είναι απλή: η αξία του είναι ανεκτίμητη. Στην πραγματικότητα, βέβαια, υπολογίζεται ότι αν ήταν διαθέσιμο για αγορά, θα κόστιζε κάπου μεταξύ 20 και 30 εκατομμυρίων δολαρίων. Ως γνωστόν, κάθε αντικείμενο έχει την τιμή του, αλλά είναι εύκολα κατανοητό ότι η αξία του συγκεκριμένου κυπέλλου είναι δυσανάλογη του κόστους κατασκευής του.

Η τιμή που θα έβγαινε προς πώληση έχει να κάνει καθαρά με την ιστορική αξία του, την πολιτιστική του επίδραση και την αθλητική κληρονομιά που κουβαλάει. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για μία υποθετική συζήτηση, αφού η FIFA δεν πρόκειται ποτέ να του βάλει πωλητήριο.

Πόσο μεγάλο είναι το τρόπαιο σε σχέση με το βάρος του;

Το ύψος του τροπαίου του Μουντιάλ είναι 36,8 εκατοστά από τη βάση έως την κορυφή του πλανήτη Γη που βρίσκεται στο πάνω μέρος του. Όταν το βλέπει κανείς στην τηλεόραση ή σε φωτογραφίες, μοιάζει αρκετά μεγαλύτερο από ό,τι είναι στην πραγματικότητα. Σε αυτό πιθανότατα να παίζει ρόλο ο σχεδιασμός του, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο παρουσιάζεται κάθε φορά, αφού δεν είναι τυχαία η τοποθέτησή του σε οποιαδήποτε εκδήλωση.

Οι ανθρώπινες φιγούρες που κρατούν τη Γη στα χέρια τους δημιουργούν μία οπτική ψευδαίσθηση που δείχνει το μέγεθός του μεγαλύτερο από ό,τι είναι. Η βάση από μαλαχίτη προσθέτει, άλλωστε, ένα σημαντικό μέρος του ύψους του και συμβάλει με τον τρόπο της στην ψευδαίσθηση. Η βάση είναι περίπου 17 εκατοστά ψηλή, ενώ το ίδιο το χρυσό αγαλματίδιο είναι 19,8 εκατοστά.

Η ποσοστιαία διανομή του ύψους σημαίνει ότι το τρόπαιο του Μουντιάλ είναι πιο βαρύ στο κάτω μέρος του, με τη βάση να προσδίδει τη σταθερότητα που απαιτείται για ένα τέτοιο έπαθλο. Έτσι είναι πιο δύσκολο να πέσει ακούσια όταν παρουσιάζεται σε πολύβουους δημόσιους χώρους, όπως συνήθως γίνεται.

Όταν κάποιος κρατάει το τρόπαιο από τη βάση του, όπως για παράδειγμα ο αρχηγός της νικήτριας εθνικής ομάδας, κρατάει μία μάζα που φαίνεται μεγάλη, αλλά στο τέλος δεν είναι έτσι. Ο συμπαγής σχεδιασμός του είναι τέτοιος που αποτελεί πλεονέκτημα, τόσο για την ασφάλεια όσο και για τη μεταφορά του κυπέλλου. Χωράει στις ειδικές βαλίτσες μεταφοράς που χρησιμοποιεί η FIFA και οι ομάδες ασφαλείας που το τοποθετούν στα σημεία έκθεσης, στις διάφορες εκδηλώσεις, χωρίς να απαιτείται κάποια ιδιαίτερη μεταχείριση ή ενίσχυση.

Το μέγεθος και το βάρος του είναι ιδανικά για ένα τρόπαιο που πρέπει να παρουσιάζεται σε γήπεδα, να ταξιδεύει σε όλον τον κόσμο, και να φωτογραφίζεται από διάφορες γωνίες για τις ανάγκες των μέσων μαζικής επικοινωνίας.

Το παλιό τρόπαιο του Μουντιάλ ζύγιζε το ίδιο;

Το αυθεντικό κύπελλο Ζιλ Ριμέ δεν είχε σχέση με το βάρος και τις διαστάσεις του σημερινού τροπαίου του Μουντιάλ. Ο Γάλλος γλύπτης Αμπέλ Λαφλέρ το 1930 σχεδίασε ένα τρόπαιο που ζύγιζε περίπου 3,8 κιλά, δηλαδή ήταν περίπου 40% πιο ελαφρύ από το σημερινό. Απεικόνιζε μία φιγούρα της φτερωτής Νίκης, της θεάς των Αρχαίων Ελλήνων και ήταν κατασκευασμένο από επιχρυσωμένο χαλκό, αντί για το κράμα ασημιού και χρυσού που έχουμε σήμερα.

Το τρόπαιο Ζιλ Ριμέ αποσύρθηκε μετά το Μουντιάλ του 1970 και κλάπηκε το 1983 από τα γραφεία της Βραζιλιάνικης Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου. Δεν βρέθηκε ποτέ. Όταν η FIFA ανέθεσε την κατασκευή νέου κυπέλλου το 1974, έθεσε τις προϋποθέσεις για το βάρος και τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν. Ήθελε να διασφαλίσει όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω για πιθανές ζημιές, για τη δυνατότητα μεταφοράς και για την επίδραση που μπορεί να είχαν πάνω στο τρόπαιο η ταλαιπωρία από χτυπήματα, γρατζουνιές, καιρικές συνθήκες και μακρά έκθεση σε δημόσιους χώρους. Κάπως έτσι φτάσαμε σε ένα τρόπαιο Μουντιάλ με βάρος ικανό ώστε να μην κουράζει τους κορυφαίους σκόρερ στο Παγκόσμιο Κύπελλο, τους αρχηγούς, τους προπονητές και όλους όσους το έχουν σηκώσει ως νικητές.

Ποια ομάδα μπορεί να σηκώσει το τρόπαιο του Μουντιάλ;

Όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μόνο οι νικητές του Παγκοσμίου Κυπέλλου έχουν τη δυνατότητα να σηκώσουν το κύπελλο δημόσια. Ο αρχηγός της εκάστοτε νικήτριας ομάδας είναι ο πρώτος που το πιάνει στα χέρια του, για να ακολουθήσουν όλοι οι συμπαίκτες του και τα μέλη της αποστολής. Οι παράγοντες της FIFA, το προσωπικό ασφαλείας και οι συνεργάτες μπορούν να το πιάσουν μόνο σε επίσημες τελετές ή σε ελεγχόμενα περιβάλλοντα.

Στη διάρκεια των προωθητικών ενεργειών και διοργανώσεων, η FIFA παρουσιάζει αντίγραφα του τροπαίου. Για κάθε ένα που εμφανίζεται σε επίσημες εμφανίσεις ανά τον κόσμο, ένα δεύτερο είναι αποθηκευμένο ως εναλλακτικό, αν συμβεί κάτι. Με αυτόν τον τρόπο προστατεύεται το αυθεντικό, ενώ παράλληλα το κοινό δεν καταλαβαίνει τη διαφορά.

Ιστορίες του τροπαίου του Μουντιάλ

Το Παγκόσμιο Κύπελλο είναι γεμάτο ποδοσφαιρικές ιστορίες που έχουν περάσει στην ιστορία, με όλους τους νικητές του Παγκοσμίου Κυπέλλου από το 1930 έως το 2022 να έχουν κάτι να μνημονεύσουν. Το ίδιο το τρόπαιο, όμως, έχει πολλές δικές του ιστορίες να διηγηθεί, από την κλοπή του πριν από μισό αιώνα, έως τον χώρο που διαθέτει για να χαράσσονται τα ονόματα των νικητών. Ακολουθούν οι πιο χαρακτηριστικές από αυτές:

• Αν το τρόπαιο ήταν από ατόφιο χρυσάφι 18 καρατίων, τότε θα ζύγιζε περίπου 70 με 80 κιλά. Θα ήταν αδύνατο για τους παίκτες να το σηκώσουν. Έτσι, είναι κούφιο στο εσωτερικό του για λόγους διαχείρισης βάρους και, φυσικά, για λόγους κόστους.
• Στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο αντιπρόεδρος της FIFA Οτορίνο Μπαράσι, έκρυψε το τρόπαιο του Μουντιάλ σε ένα κουτί με παπούτσια, κάτω από το κρεβάτι του, προκειμένου να το σώσει από τυχόν κατάσχεση από τις δυνάμεις κατοχής στην Ιταλία.
• Μόνο οι νικητές του Παγκοσμίου Κυπέλλου και οι αρχηγοί κρατών μπορούν να αγγίξουν το κύπελλο με γυμνά χέρια. Όλοι οι άλλοι πρέπει να φορούν γάντια.
• Τα ονόματα των νικητών στη βάση του τροπαίου γράφονται στην γλώσσα της χώρας που το κατέκτησε. Για παράδειγμα «Deutschland» για τη Γερμανία ή «España» για την Ισπανία.
• Το αυθεντικό τρόπαιο εκτίθεται και φυλάσσεται στο Μουσείο της FIFA στη Ζυρίχη. Οι νικήτριες ομάδες κρατούν μόνιμα ένα αντίγραφο επιχρυσωμένου χαλκού.
• Το 1966, το τρόπαιο κλάπηκε στο Λονδίνο και βρέθηκε μία εβδομάδα αργότερα από ένα σκύλο με το όνομα Πικλς. Ήταν τυλιγμένο σε εφημερίδα μέσα σε έναν θάμνο.
• Η Βραζιλία κράτησε το αυθεντικό τρόπαιο Ζιλ Ριμέ μετά την τρίτη κατάκτηση το 1970. Παρ’ όλα αυτά κλάπηκε το 1983 και αγνοείται η τύχη του έκτοτε. Το πιθανότερο είναι ότι έχει λιώσει.
• Το σημερινό σχέδιο του κυπέλλου του Μουντιάλ επιλέχθηκε από 53 προτάσεις. Νικητής ήταν ο Ιταλός γλύπτης Σίλβιο Γκατσανίγκα.
• Η βάση του κυπέλλου έχει χώρο για να μπουν τα ονόματα των νικητών έως το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2038.
• Ενώ τα υλικά του τροπαίου κοστίζουν περίπου 250000 δολάρια, η συμβολική αξία του είναι ανεκτίμητη. Αν μπορούσε να μπει κάποια τιμή, θα ξεπερνούσε τα 20 εκατομμύρια δολάρια.

Ερωτήσεις και απαντήσεις για το τρόπαιο του Μουντιάλ

Ποιος κατασκευάζει το τρόπαιο του Μουντιάλ και πώς;

Η εταιρία GDE Bertoni (Stabilimento Artistico Bertoni), μία οικογενειακή επιχείρηση κοντά στο Μιλάνο, κατασκευάζει τα αντίγραφα του Παγκοσμίου Κυπέλλου από τότε που έφτιαξε το αυθεντικό πρώτο κύπελλο. Κάθε τέσσερα χρόνια, οι τεχνίτες της ακολουθούν συγκεκριμένη διεργασία τήξης και πήξης για να φτάσουν στο τελικό αποτέλεσμα.

Είναι κούφιο το τρόπαιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου;

Ναι, διότι αν ήταν από ατόφιο χρυσάφι, θα ήταν πιο βαρύ. Το τρόπαιο του Μουντιάλ ζυγίζει 6.175 κιλά, ενώ αν δεν ήταν κούφιο, θα έφτανε τα 70-80 κιλά και θα είχε εκατομμύρια δολάρια κόστος.

Πού βρίσκεται το κύπελλο και γιατί χρειάζεται τόσο μεγάλη ασφάλεια;

Το κύπελλο είναι αναντικατάστατο. Αν κλαπεί ή καταστραφεί, η FIFA θα έπρεπε να διαχειριστεί μία τεράστια κρίση. Η ιστορική του αξία είναι ανεκτίμητη, γι’ αυτό φυλάσσεται στο μουσείο της FIFA μεταξύ των Μουντιάλ, με απίστευτα πρωτόκολλα ασφαλείας.

Θα μπορούσε μια ομάδα να αρνηθεί να σηκώσει το τρόπαιο;

Στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου δεν έχει συμβεί ποτέ αυτό, αφού το τρόπαιο έχει συμβολική αξία σε πολιτισμικό και αθλητικό επίπεδο. Θεωρητικά, πάντως, μπορεί να συμβεί, αν και είναι απίθανο να γίνει.

21+ | ΑΡΜΟΔΙΟΣ ΡΥΘΜΙΣΤΗΣ ΕΕΕΠ | ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΕΘΙΣΜΟΥ & ΑΠΩΛΕΙΑΣ ΠΕΡΙΟΥΣΙΑΣ | ΕΟΠΑΕ ΓΡΑΜΜΗ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ: 1114 | ΠΑΙΞΕ ΥΠΕΥΘΥΝΑ